مقالات آموزشی
رشد فناوری کشتیهای دوگانه سوز
رشد فناوری کشتیهای دوگانهسوز؛ آینده حملونقل دریایی پاک
عنوان : رشد فناوری کشتیهای دوگانهسوز؛ آینده حملونقل دریایی پاک
در سالهای اخیر، صنعت کشتیرانی جهانی با سرعتی بیسابقه در حال حرکت بهسوی انرژیهای پاک و کاهش آلایندههاست. یکی از مهمترین دستاوردهای این حوزه، توسعه و بهکارگیری کشتیهای دوگانهسوز (Dual-Fuel Ships) است؛ شناورهایی که میتوانند بهطور همزمان از سوختهای فسیلی و گاز طبیعی مایع (LNG) استفاده کنند.
در این میان، هلدینگ اطلس پیمایش نیز در راستای توسعه دانش فنی دریایی، در حال بررسی فناوریهای مرتبط با موتورهای دوگانهسوز و کارایی آنها در ناوگان تحقیقاتی و پشتیبانی خود است.
کشتی دوگانهسوز چیست؟
🔹 تعریف فنی
کشتی دوگانهسوز، نوعی شناور است که موتور اصلی آن قابلیت کار با دو نوع سوخت را دارد:
- سوخت سنتی (دیزل یا مازوت دریایی)
- سوخت پاکتر مانند گاز طبیعی مایع (LNG) یا متانول
این سیستمها با طراحی خاصی به موتورهای دریایی اجازه میدهند تا با توجه به شرایط اقتصادی یا زیستمحیطی، سوخت مناسب را انتخاب کرده و مصرف را بهینه کنند.
دلایل رشد محبوبیت کشتیهای دوگانهسوز
۱. کاهش آلایندههای زیستمحیطی
با استفاده از گاز طبیعی مایع، میزان انتشار دیاکسید کربن (CO₂) تا ۲۰٪ و اکسیدهای گوگرد (SOx) تا ۹۰٪ کاهش مییابد. این امر مطابق با استانداردهای جدید سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO 2020) است که هدف آن کاهش گوگرد سوخت کشتیها به کمتر از ۰.۵٪ است.
۲. صرفهجویی اقتصادی
در بسیاری از مسیرهای بینالمللی، استفاده از LNG نسبت به سوختهای نفتی سنتی ارزانتر است. این موضوع هزینه عملیاتی شرکتهای کشتیرانی را به شکل چشمگیری کاهش میدهد.
۳. انعطافپذیری عملیاتی
در مواقعی که دسترسی به LNG محدود است، کشتی میتواند با سوختهای سنتی کار کند و از توقف ناخواسته جلوگیری شود. این ویژگی بهویژه برای مسیرهای طولانی بینالمللی اهمیت دارد.
فناوری موتورهای دوگانهسوز
موتورهای دوگانهسوز توسط شرکتهای بزرگی مانند MAN Energy Solutions و Wärtsilä طراحی میشوند. این موتورها از سیستم Fuel Injection هوشمند استفاده میکنند که بر اساس ترکیب سوخت، زمان تزریق و میزان مصرف را بهینه میسازد.
در موتورهای MAN B&W ME-GI یا Wärtsilä 50DF، تعویض بین گاز و دیزل بهصورت خودکار انجام میشود و کنترل دقیق دمای احتراق مانع از تولید ذرات آلاینده میگردد.
همکاریها و تحقیقات در ایران
در سالهای اخیر، چند پروژه تحقیقاتی در شمال و جنوب کشور برای بررسی استفاده از فناوریهای دوگانهسوز در ناوگان ساحلی و قایقهای خدماتی آغاز شده است.
هلدینگ اطلس پیمایش در قالب برنامه توسعه دریایی خود، در حال همکاری با چند مرکز علمی برای ارزیابی موتورهای کممصرف و دوستدار محیطزیست است که در آینده بتواند در قایقهای تحقیقاتی و پشتیبانی استفاده شود.
نقش موتورهای قایق سوزوکی و فناوریهای دریایی
هرچند موتورهای Suzuki Marine در رده موتورهای بنزینی چهارزمانه قرار دارند، اما با بهرهگیری از فناوری Lean Burn Control System، مصرف سوخت را بهصورت هوشمند کاهش میدهند.
در پروژههای آینده، پیشبینی میشود مدلهایی از موتورهای هیبریدی یا دوگانهسوز سبک برای قایقهای تحقیقاتی کوچک نیز طراحی شود تا هماهنگ با سیاستهای جهانی کاهش آلودگی دریایی باشد.
هلدینگ اطلس مارین و دریاپیمایش نیز با استفاده از سیستمهای ناوبری Garmin Marine، عملکرد ناوگان خود را در شرایط واقعی دریا تحلیل و ثبت میکنند تا زمینه استفاده از سوختهای جایگزین فراهم شود.
🛰 آینده کشتیهای دوگانهسوز در حملونقل جهانی
بر اساس گزارشهای سازمان IMO، تا سال ۲۰۳۰ بیش از ۳۰ درصد ناوگان تجاری جدید جهان به موتورهای دوگانهسوز مجهز خواهند شد. شرکتهای بزرگ کشتیرانی مانند Maersk، CMA CGM و Shell Shipping پیشگام این تحول هستند.
در این مسیر، تمرکز بر استفاده از سوختهای نوین مانند LNG، متانول، آمونیاک و هیدروژن سبز است که میتوانند ردپای کربنی صنعت حملونقل دریایی را به حداقل برسانند.
دیدگاه هلدینگ اطلس پیمایش
بخش دریایی هلدینگ اطلس پیمایش با تجربه گسترده در حوزه تجهیزات دریایی، ناوبری و موتورهای قایق، معتقد است که آینده حملونقل دریایی ایران باید همراستا با فناوریهای دوگانهسوز و پاک پیش رود.
این هلدینگ در حال طراحی طرحی پایلوت برای تست میدانی سامانههای مدیریت مصرف سوخت در قایقهای تحقیقاتی خود است که با همکاری شرکتهای فناور داخلی و برندهای بینالمللی مانند Suzuki Marine و Garmin Marine اجرا خواهد شد.
جمعبندی
کشتیهای دوگانهسوز، گامی بزرگ بهسوی دریانوردی پاک و پایدار هستند. این فناوری نهتنها مصرف سوخت را کاهش میدهد، بلکه نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا و حفاظت از دریاها دارد.
با ورود این فناوری به ایران و توسعه آن توسط شرکتهای پیشرو مانند هلدینگ اطلس پیمایش، میتوان آیندهای سبزتر و اقتصادیتر برای صنعت کشتیرانی کشور متصور شد.